Günümüz dünyasında elektriğin birkaç dakikalığına dahi kesilmesi, yalnızca fiziken bir karanlığın içinde kalmak değil; üretimin durması, elektronik cihazların ve sistemlerin zarar görmesi, hatta gıda güvenliğini ve birçok alanın işleyişini tehdit ediyor. Bu yönde elektriğin esasen ülkemizde bir kamu hizmeti olması ve bu yönde elektrik kesilmeyecek şekilde ilgili kurumlar tarafından düzenlemeler yapılsa dahi bazen kesintiler meydana geliyor. Nitekim Türkiye’de yürürlükte olan mevzuata göre, kesintisiz elektrik kullanma hakkımızın ihlali yönünde yaşanacak süreli veya sık tekrarlayan elektrik kesintilerinde vatandaşın tazminat hakkı bulunmaktadır. Bu hakkın ne zaman doğacağını ve nasıl kullanacağımızı Yargıtay kararı ışığında yazımızda inceleyeceğiz.

Tazminat Hakkı Ne Zaman Doğar?

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından çıkartılan  ‘Elektrik Piyasasında Dağıtım ve Perakende Satış Faaliyetlerine İlişkin Kalite Yönetmeliği’ uyarınca, elektrik dağıtım şirketleri; abonelere kesintisiz ve kaliteli elektrik hizmeti sağlamakla  yükümlüdür.

Bu yükümlülük kapsamında; kentsel bölgelerde 10 saatten uzun süren kesintiler veya yıl içinde belirlenen kesinti sınırlandırılması durumunda tüketicilere tazminat ödenmesi zorunludur.

Ancak, kesintinin nedeni mücbir sebep (örneğin doğal afet, savaş, sabotaj vb.) ise veya kullanıcıdan kaynaklanan bir arıza mevcutsa tazminat hakkı doğmayabilir. Bu yönde ilk incelenmesi gereken husus kesintinin kaynaklanma nedeninin tespitidir.

Ayrıca aşağıda yer verdiğimiz Yargıtay kararı da elektriğin kesintisiz ve kaliteli kullanımının temel bir hak olduğu ve bunun engelleyen her türlü eylemin; kanunun verdiği yükümlülüğü yerine getirmeyen dağıtım şirketlerine vatandaş lehine tazminat hakkı doğuracağını açıkça ortaya koymuştur. Nitekim:

Emsal Yargıtay Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 23.12.2021 tarihli, 2018/3-944 Esas ve 2021/1744 Karar sayılı ilanında; “Sözleşmeye göre beş günlük ödeme süresi dolmadan elektrik enerjisinin doğrudan kesilmesi, abonenin mağduriyetine ve maddi zararına yol açmışsa, dağıtım şirketi tazminatla sorumludur.” şeklinde hüküm kurulmuştur. Bu karar, dağıtım şirketlerinin hizmet kusurlarından doğan zararları tazmin etmekle yükümlü olduğunu açık biçimde ortaya koymaktadır.

Tazminatın Kapsamı

Tazminat sadece kesinti süresine bağlı olarak değil kesintinin doğrudan sebep olduğu maddi zararları da kapsayabilir. Örneğin voltaj dalgalanması nedeniyle buzdolabının veya klimanın arızalanması durumunda, kullanıcı servis raporu ve tamir faturası ile başvurarak zararını talep edebilir. Bu tür başvurular genellikle dağıtım şirketine yapılmakta, gerekirse Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi’ne taşınabilmektedir.

Nasıl Başvurulur?

Kesinti yaşandığında tarih, saat, süresi ve etkilenen cihazlar gibi bilgilerin not edilmesi önemlidir. Eğer elektronik cihazlar zarar gördüyse, yetkili servis raporunun alınması ve fatura belgelerinin saklanması gereklidir. Kesintinin nedeni mücbir sebep değilse, vatandaşlar doğrudan dağıtım şirketine veya e-devlet üzerinden başvurarak tazminat talebinde bulunabilirler.

Tüketicinin Bilinçli Olması Gerekir

Çoğu vatandaş, yaşadığı kesintilerin esasen sözleşmeden kaynaklanan hukuki sorumluluğun ihlali sonucu olduğunu ve bu yönde tazmin hakkının olduğunu bilmemektedir. Oysa kalite yönetmeliği gereği dağıtım şirketleri bu tazminatları ödemekle yükümlüdür. Ancak uygulamada bu hakların hayata geçebilmesi için vatandaşın bilgi sahibi olması, hukuki destek alması sonucu gerekli başvuruları zamanında yapması büyük önem taşımaktadır.

Sonuç

Elektrik kesintisi yalnızca geçici bir aksaklık değil, hukuki bir meseledir. Hizmet bedelini düzenli ödeyen vatandaş, kesintisiz elektrik hizmeti alma hakkına sahiptir. Bu hak ihlal edildiğinde enerji arzını kesintisiz ve güvenli biçimde sağlamakla yükümlü dağıtım şirketleri tazminat ödemekle yükümlüdür. Bu yönde haklarınızı bilmekle beraber; uygulamada karşılaşacağınız sorunlar yönünde enerji hukuku alanında çalışan hukukçulardan hukuki destek alabilirsiniz.